Daniël 5 beschrijft een dramatisch keerpunt in de geschiedenis van Babel. Tijdens een losbandig feest gebruikt koning Belsazar de heilige vaten uit de tempel van Jeruzalem om zijn afgoden te eren. Dan verschijnt een geheimzinnige hand die woorden schrijft op de muur. Daniël wordt geroepen om de betekenis te verklaren.
Het hoofdstuk toont hoe God rechtvaardig oordeelt over hoogmoed en ontheiliging. De boodschap is tijdloos: menselijke macht is vergankelijk, maar de Heere regeert over alle koninkrijken.
Het feest van Belsazar
Heiligschennis in het paleis
Koning Belsazar, zoon of opvolger van Nebukadnezar, hield een groots feest voor duizend machthebbers. In dronkenschap beval hij dat de gouden en zilveren vaten uit de tempel van Jeruzalem moesten worden gehaald. Daarmee dronken hij, zijn edelen, vrouwen en bijvrouwen wijn, terwijl zij hun afgoden van goud, zilver, koper, ijzer, hout en steen loofden.
De heilige voorwerpen, eens gebruikt voor de dienst van de Heere, werden tot spot van de ware God. Belsazar verhief zich tegen Hem en verachtte Zijn naam. De majesteit van God werd door menselijke overmoed ontheiligd.
Het mysterieuze schrift
Midden in het feest verschenen vingers van een mensenhand die tegenover de kandelaar schreven op de gepleisterde muur van het paleis. De koning zag de hand die schreef; zijn gezicht verbleekte, zijn knieën knikten, zijn geest werd bevangen door angst. In paniek riep hij de wijzen, tovenaars en Chaldeeën om de betekenis te verklaren.
Wie het schrift kon lezen en uitleggen, zou met purper worden bekleed, een gouden keten ontvangen en derde heerser worden. Toch kon niemand de woorden lezen of uitleggen. De trots van Babel stond machteloos tegenover de openbaring van God.
De koningin herinnert aan Daniël
Toen de koningin het geroep hoorde, kwam zij in de zaal en zei: “O koning, leef in eeuwigheid! Laat uw gelaat niet verbleken.” Zij wees op Daniël, de man in wie de geest van de heilige goden was, die onder Nebukadnezar bekendstond om wijsheid en inzicht. Hij kon dromen uitleggen en raadsels oplossen.
Belsazar liet Daniël halen. Dat de koning hem niet eerder had geraadpleegd, toont het geestelijk verval van Babel. De profeet die ooit het rijk diende, werd pas in de nood herinnerd.
Daniël voor de koning
De ontmoeting
Toen Daniël voor de koning stond, vroeg Belsazar: “Zijt gij die Daniël uit Juda, die mijn vader als gevangene bracht? Men zegt dat gij vol van wijsheid zijt.” Vervolgens bood hij hem beloningen aan als hij het schrift kon verklaren: purper, een gouden keten en de derde plaats in het koninkrijk.
Daniël antwoordde: “Uw geschenken zij u, uw eer geef aan een ander; ik zal evenwel het schrift lezen en de uitlegging bekendmaken.” Zijn houding was waardig en onomkoopbaar. Hij sprak niet uit angst of voordeel, maar uit eerbied voor de Heere.
Herinnering aan Nebukadnezar
Daniël begon zijn verklaring door te wijzen op Nebukadnezar, aan wie de Allerhoogste God grootheid, macht en eer had gegeven. Alle volken vreesden hem, totdat hij hoogmoedig werd. Toen nam God zijn eer weg, en hij leefde tussen de dieren totdat hij erkende dat de Allerhoogste heerst over de koninkrijken der mensen.
Daarna zei Daniël: “Gij, zijn zoon Belsazar, hebt uw hart niet vernederd, hoewel gij dit alles wist. Gij hebt u verheven tegen de Heere des hemels. De vaten van Zijn huis hebt gij gehaald om daaruit te drinken; gij hebt de goden van goud en zilver geprezen, maar de God in Wiens hand uw adem is, hebt gij niet verheerlijkt.”
De betekenis van het schrift
MENE MENE TEKEL UPHARSIN
Daniël las de woorden en verklaarde ze één voor één.
- MENE: God heeft de dagen van uw koninkrijk geteld en er een einde aan gemaakt.
- TEKEL: gij zijt op de weegschaal gewogen en te licht bevonden.
- PERES: uw koninkrijk is verdeeld en aan de Meden en Perzen gegeven.
Elk woord was een oordeel dat het einde van Babel aankondigde. De hand van God had het vonnis reeds geschreven; de tijd van genade was voorbij.
De onmiddellijke vervulling
Hoewel Belsazar de boodschap hoorde, veranderde hij niet van hart. Hij beval dat Daniël met purper werd bekleed en tot derde heerser uitgeroepen. Maar nog diezelfde nacht werd Belsazar gedood, en Darius de Meder ontving het koninkrijk.
Het Babylonische rijk, dat eeuwen onaantastbaar leek, viel in één nacht. De profetieën uit Jesaja 13 en Jeremia 51 werden letterlijk vervuld. De Heere had gesproken, en Zijn woord werd werkelijkheid.
De theologische betekenis van Daniël 5
Gods heerschappij over alle rijken
Daniël 5 openbaart dat God de ware Koning is over de aarde. Koningen en rijken komen en gaan, maar Hij regeert eeuwig. Het schrift aan de wand was geen toeval, maar een goddelijk oordeel over arrogantie en zonde.
De ernst van heiligschennis
Het drinken uit de tempelvaten toonde de minachting van Belsazar voor het heilige. Wie het heilige onteert, verwerpt de heiligheid van God zelf. De gevolgen zijn niet slechts symbolisch: zij raken het hart van de verhouding tussen mens en Schepper.
Daniël als voorbeeld van trouw
Daniël bleef standvastig, eerlijk en vrij van hebzucht. Zijn geloof maakte hem moedig tegenover koninklijke macht. Voor de gelovige is hij een voorbeeld van hoe trouw aan God sterker is dan wereldse eer.
Een waarschuwing en oproep
Daniël 5 is niet enkel geschiedenis; het is een blijvende waarschuwing. God weegt ook nu de harten van mensen. Hoogmoed en onverschilligheid tegenover Hem brengen ondergang, maar ootmoed en geloof leiden tot leven.
Wie zijn vertrouwen stelt op God, mag weten dat Hij regeert, ook wanneer aardse machten wankelen. Het schrift aan de wand spreekt tot ieder mens: onze dagen zijn geteld, en alleen in de Heere is redding.
Conclusie
Daniël 5 laat zien hoe de hand van God recht spreekt te midden van menselijke trots. Belsazar verloor zijn rijk door verachting van het heilige. Daniël daarentegen bleef een getuige van Gods waarheid en trouw.
Het hoofdstuk bevestigt dat de Allerhoogste heerst over de koninkrijken der mensen. Zijn woorden zijn betrouwbaar, Zijn oordelen rechtvaardig. Wie Hem erkent, vindt vrede; wie Hem tart, verliest alles.
Laatst bijgewerkt op 11 november 2025
Daniël 5
1 De koning Belsazar maakte een groten maaltijd voor zijn duizend geweldigen, en hij dronk wijn voor die duizend.
2 Als Belsazar den wijn geproefd had, zeide hij, dat men de gouden en zilveren vaten voorbrengen zou, die zijn vader Nebukadnezar uit den tempel, die te Jeruzalem geweest was, weggevoerd had; opdat de koning en zijn geweldigen, zijn vrouwen en zijn bijwijven uit dezelve dronken.
3 Toen bracht men voor de gouden vaten, die men uit den tempel van het huis Gods, die te Jeruzalem geweest was, weggevoerd had; en de koning en zijn geweldigen, zijn vrouwen, en zijn bijwijven dronken daaruit.
4 Zij dronken den wijn, en prezen de gouden, en de zilveren, de koperen, de ijzeren, de houten en de stenen goden.
5 Ter zelfder ure kwamen er vingeren van eens mensen hand voort, die schreven tegenover den kandelaar, op de kalk van den wand van het koninklijk paleis, en de koning zag het deel der hand, die daar schreef.
6 Toen veranderde zich de glans des konings, en zijn gedachten verschrikten hem; en de banden zijner lendenen werden los, en zijn knieën stieten tegen elkander aan.
7 Zodat de koning met kracht riep dat men de sterrekijkers, de Chaldeeën en de waarzeggers inbrengen zou; en de koning antwoordde en zeide tot de wijzen van Babel: Alle man, die dit schrift lezen, en deszelfs uitlegging mij te kennen zal geven, die zal met purper gekleed worden, met een gouden keten om zijn hals, en hij zal de derde heerser in dit koninkrijk zijn.
8 Toen kwamen al de wijzen des konings in; maar zij konden dit schrift niet lezen, noch den koning deszelfs uitlegging bekend maken.
9 Toen verschrikte de koning Belsazar zeer, en zijn glans werd aan hem veranderd, en zijn geweldigen werden verbaasd.
10 Om deze woorden des konings en zijner geweldigen, ging de koningin in het huis des maaltijds. De koningin sprak en zeide: O koning, leef in eeuwigheid! laat u uw gedachten niet verschrikken, en uw glans niet veranderd worden.
11 Er is een man in uw koninkrijk, in wien de geest der heilige goden is, want in de dagen uws vaders is bij hem gevonden licht, en verstand, en wijsheid, gelijk de wijsheid der goden is; daarom stelde hem de koning Nebukadnezar, uw vader, tot een overste der tovenaars, der sterrekijkers, der Chaldeeën, en der waarzeggers, uw vader, o koning!
12 Omdat een voortreffelijke geest, en wetenschap, en verstand van een, die dromen uitlegt, en der aanwijzing van raadselen, en van een, die knopen ontbindt, gevonden werd in hem, in Daniël, dien de koning den naam van Beltsazar gaf; laat nu Daniël geroepen worden, die zal de uitlegging te kennen geven.
13 Toen werd Daniël voor den koning ingebracht. De koning antwoordde en zeide tot Daniël: Zijt gij die Daniël, een uit de gevankelijk weggevoerden van Juda, die de koning, mijn vader, uit Juda gebracht heeft?
14 Ik heb toch van u gehoord, dat de geest der goden in u is, en dat er licht, en verstand, en voortreffelijke wijsheid in u gevonden wordt.
15 Nu, zo zijn voor mij ingebracht de wijzen en de sterrekijkers, om dit schrift te lezen, en deszelfs uitlegging mij bekend te maken; maar zij kunnen de uitlegging dezer woorden niet te kennen geven.
16 Doch van u heb ik gehoord, dat gij uitleggingen kunt geven, en knopen ontbinden; nu, indien gij dit schrift zult kunnen lezen, en deszelfs uitlegging mij bekend maken, gij zult met purper bekleed worden, met een gouden keten om uw hals, en gij zult de derde heerser in dit koninkrijk zijn.
17 Toen antwoordde Daniël, en zeide voor den koning: Heb uw gaven voor uzelven, en geef uw vereringen aan een ander; ik zal nochtans het schrift voor den koning lezen, en de uitlegging zal ik hem bekend maken.
18 Wat u aangaat, o koning! de allerhoogste God heeft uw vader Nebukadnezar het koninkrijk, en grootheid, en eer, en heerlijkheid gegeven;
19 En vanwege de grootheid, die Hij hem gegeven had, beefden en sidderden alle volken, natiën en tongen voor hem; dien hij wilde, doodde hij, en dien hij wilde, behield hij in het leven, en dien hij wilde, verhoogde hij, en dien hij wilde, vernederde hij.
20 Maar toen zich zijn hart verhief, en zijn geest verstijfd werd ter hovaardij, werd hij van den troon zijns koninkrijks afgestoten, en men nam de eer van hem weg.
21 En hij werd van de kinderen der mensen verstoten, en zijn hart werd den beesten gelijk gemaakt, en zijn woning was bij de woudezelen; men gaf hem gras te smaken gelijk den ossen; en zijn lichaam werd van den dauw des hemels nat gemaakt, totdat hij bekende, dat God, de Allerhoogste, Heerser is over de koninkrijken der mensen, en over dezelve stelt, wien Hij wil.
22 En gij, Belsazar, zijn zoon! hebt uw hart niet vernederd, alhoewel gij dit alles wel geweten hebt.
23 Maar gij hebt u verheven tegen den Heere des hemels, en men heeft de vaten van Zijn huis voor u gebracht, en gij, en uw geweldigen, uw vrouwen, en uw bijwijven hebben wijn uit dezelve gedronken, en de goden van zilver en goud, koper, ijzer, hout en steen, die niet zien, noch horen, noch weten, hebt gij geprezen; maar dien God, in Wiens hand uw adem is, en bij Wien al uw paden zijn, hebt gij niet verheerlijkt.
24 Toen is dat deel der hand van Hem gezonden, en dit schrift getekend geworden.
25 Dit nu is het schrift, dat daar getekend is: MENE, MENE, TEKEL, UPHARSIN.
26 Dit is de uitlegging dezer woorden: MENE; God heeft uw koninkrijk geteld, en Hij heeft het voleind.
27 TEKEL; gij zijt in weegschalen gewogen; en gij zijt te licht gevonden.
28 PERES; uw koninkrijk is verdeeld, en het is den Meden en den Perzen gegeven.
29 Toen beval Belsazar, en zij bekleedden Daniël met purper, met een gouden keten om zijn hals, en zij riepen overluid van hem, dat hij de derde heerser in dat koninkrijk was.
30 In dienzelfden nacht, werd Belsazar, der Chaldeeën koning, gedood.
